Sống khoẻ mỗi ngày

 Một nghiên cứu cho thấy, khoảng cách giữa bữa tối và giấc ngủ càng ngắn thì nguy cơ mắc bệnh ung thư càng cao.

Khoa học đã chứng minh, ăn tối sớm hơn sẽ có hiệu quả giảm tỷ lệ mắc bệnh ung thư, và ngược lại, ăn tối càng muộn càng nguy hiểm.

Một nghiên cứu của Viện Sức khỏe Toàn cầu tại Đại học Barcelona (Tây Ban Nha) cho thấy khoảng cách giữa bữa tối và giấc ngủ càng ngắn thì nguy cơ mắc bệnh ung thư càng cao.

Theo kết quả nghiên cứu, việc ăn tối trước 21h so với ăn sau 22h có thể giảm trung bình 18% nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới và ung thư vú ở nữ giới. Nếu khoảng thời gian giữa bữa tối và lúc đi ngủ có thể cách nhau hơn 2 tiếng sẽ rất tốt cho sức khỏe, giúp tỷ lệ mắc hai loại ung thư này có thể giảm trung bình 20%.

Theo lý giải của các chuyên gia, nếu chúng ta ăn khuya sẽ làm dư thừa các gốc tự do trong ty thể, làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể. Bên cạnh đó, do sự thay đổi mạnh của lượng đường trong máu lúc đi ngủ sẽ khiến nguy cơ ung thư tăng lên.

 Những người không nên ăn cay

Không thể phủ nhận đồ ăn cay rất hấp dẫn, ngon miệng và kích thích vị giác. Tuy nhiên đối với người mắc một số bệnh lý lại được khuyên nên tránh thức ăn cay.

Thực phẩm cay như ớt gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Thực phẩm có tính axit cao như cà chua và cam quýt làm tăng sản xuất axit. Thức ăn nhiều chất béo sẽ lưu lại lâu hơn trong dạ dày nên cũng có thể gây viêm. Ăn quá no và ăn quá nhanh cũng có thể khiến tình trạng viêm dạ dày trở nên trầm trọng hơn…

Người bệnh viêm loét dạ dày, trào ngược thực quản nên tránh thức ăn cay

Theo thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tấn Phúc, bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa, viêm loét dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương, có những vết loét sâu xuống lớp cơ niêm mạc, gây ra những cơn đau bụng vùng thượng vị dữ dội hoặc âm ỉ, cồn cào, nóng rát, khó tiêu hoặc ợ hơi, ợ chua, buồn nôn…

Các triệu chứng có thể tăng lên sau khi ăn, nhất là ăn các loại thức ăn, đồ uống gây kích thích niêm mạc dạ dày như tỏi, ớt, rượu bia, đồ ăn nhiều chất béo gây khó tiêu, thực phẩm gây đầy hơi chướng bụng…

Trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng xảy ra khi một phần axit trong dạ dày trào lên thực quản gây các triệu chứng khó chịu như cảm giác nóng rát ở giữa ngực, ợ chua, có thể kèm theo một số biểu hiện khác như buồn nôn, khó nuốt, khàn tiếng, ho…

Viêm loét dạ dày gây ra những cơn đau dữ dội hoặc âm ỉ.

Để điều trị hiệu quả viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, bệnh nhân cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý.

Chế độ ăn trong bệnh dạ dày nhằm mục đích làm giảm tiết axit, giảm tác dụng của axit dạ dày tiết ra lên niêm mạc dạ dày, hạn chế hoặc loại bỏ những kích thích có hại để dạ dày nghỉ ngơi và các tổn thương mau lành.

Người bệnh nên ăn thức ăn mềm, loãng, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa, ăn chậm, nhai kỹ, không nên ăn quá no, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ, tránh các chất kích thích, gia vị mạnh…

Người bị đau dạ dày cần tránh ăn các loại thức ăn dễ gây kích ứng. Khi dạ dày đang bị tổn thương, có những vết loét, nếu ăn thức ăn dễ gây kích ứng như thức ăn cay, nóng thì có thể làm cho tình trạng đau thêm trầm trọng hơn.

Thức ăn cay gây kích ứng đường tiêu hóa

Nghiên cứu cho thấy đồ ăn cay phổ biến sử dụng ớt cay chứa một hợp chất hóa học gọi là capsaicin. Capsaicin kích hoạt một thụ thể cảm giác đau gửi tín hiệu đến não mà chúng ta cảm nhận được là cơn đau rát, gây ra cảm giác bỏng rát trong miệng, da và mắt của nếu bạn vô tình chạm vào mắt sau khi cắt ớt.

Ớt cay có chứa chất gây kích ứng đường tiêu hóa.

Các thụ thể này cũng tồn tại trong dạ dày và ruột. Vì vậy thức ăn có chứa capsaicin gây ra một số kích ứng đối với đường tiêu hóa khi nó được tiêu hóa.

Những người nhạy cảm với thức ăn cay cũng có thể cảm thấy khó chịu ở bụng khí và đầy hơi. Capsaicin cũng có thể gây kích ứng hậu môn khi nó thoát ra khỏi cơ thể. Đó là lý do tại sao một số người đi tiêu đau đớn và thậm chí có cảm giác phân nóng rát sau khi ăn thức ăn cay.

Trong một số trường hợp, thức ăn cay có thể gây kích ứng làm trầm trọng thêm các triệu chứng của viêm dạ dày, loét dạ dày, trào ngược thực quản, đặc biệt nếu người bệnh đang có cơn đau dạ dày.

Làm trầm trọng thêm triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản

Ở một số người, ăn thức ăn cay có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng của trào ngược axit, một triệu chứng phổ biến của trào ngược dạ dày thực quản.

Người có bệnh dạ dày, thực quản nên tránh thức ăn cay.

Thức ăn cay thường làm tăng thêm thêm sự khó chịu của dạ dày như cảm giác nóng rát và chứng ợ nóng. Capsaicin là nguyên nhân chính gây ra cơn đau, nó liên kết với các dây thần kinh trong miệng, lưỡi và thực quản.

Capsaicin cũng có thể làm chậm tốc độ thức ăn thoát ra khỏi dạ dày, khiến thức ăn nằm trong dạ dày lâu hơn. Điều này làm tăng khả năng các chất trong dạ dày trào ngược lên thực quản.

Vì vậy, nếu bạn cảm thấy triệu chứng trào ngược và khó chịu ở dạ dày tăng khi ăn thức ăn cay, tốt nhất bạn nên tránh những thực phẩm đó.

Các cục u gây đau và sưng ở dương vật hay tinh hoàn có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tình dục mà nam giới cần biết.

Tiến sĩ Ryan Berglund, bác sĩ tiết niệu tại Phòng khám Cleveland, Mỹ, khuyến cáo phái mạnh nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy đi khám nam khoa để tìm ra vấn đề:

"Cậu nhỏ" cong khi cương cứng

Tiến sĩ Berglund cho biết, đây là một trong những tình trạng phổ biến ở các bệnh nhân nam của ông. Ông giải thích: "Dương vật cong lúc cương cứng xảy ra do sự tích tụ của các mô sẹo trên cơ quan này do chấn thương để lại, còn có tên gọi khác là bệnh Peyronie. Tình trạng cong có thể đi lên, đi xuống hoặc nghiêng sang một bên".

Nếu dương vật chỉ hơi cong có thể coi là bình thường nhưng nếu cong quá mức hoặc cản trở quá trình giao hợp, hãy đi thăm khám để được điều trị kịp thời. Theo một nghiên cứu được đăng trên tạp chí chuyên về sinh sản (Fertility & Sterility, Mỹ) cho thấy, nam giới mắc bệnh Peyronie có nguy cơ mắc một số bệnh ung thư cao hơn, do đó việc đi khám sớm là điều nên làm.

Nam giới có thể gặp các vấn đề ở cơ quan sinh dục và nên thăm khám sớm để điều trị kịp thời. Ảnh: iStock

Xuất hiện cục u dưới da

Một mối nguy tiềm ẩn khác ở cơ quan sinh dục mà bác sĩ khuyến cáo nam giới là sự xuất hiện của khối u, cục u. "Nam giới đôi khi có thể cảm thấy mô cứng và đôi khi đó là do mạch bạch huyết bị tắc nghẽn hay mô sẹo Peyronie. Đây không phải dấu hiệu của ung thư, chúng thường lành tính nhưng nếu mô sẹo ảnh hưởng đáng kể đến quá trình giao hợp, nam giới có thể làm các thủ thuật để loại bỏ", tiến sĩ Berglund nói thêm.

Tình trạng mụn cóc, mụn rộp

Mụn cóc sinh dục là bệnh lây truyền qua đường tình dục do một số loại virus lây truyền qua đường tình dục (HPV) gây ra. Những mụn cóc này thường trông giống như đầu súp lơ", đôi khi gần giống u nhú dương vật, nói chung không phải là vấn đề lớn.

Mụn cóc có thể được loại bỏ bằng thuốc hoặc đốt qua tia laser. Cả nam giới và đối tác của mình bị các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) nên thăm khám chuyên khoa sớm.

"Cậu nhỏ" bị đau

Tiến sĩ Berglund cho biết: "Các vết loét trên da dương vật có thể gây đau đớn hoặc không. Với bệnh giang mai, các vết loét thường không đau và có thể được điều trị bằng một mũi tiêm penicillin đơn giản. Herpesalso cũng gây ra vết loét và sẽ chỉ định dùng thuốc để giảm nguy cơ bùng phát". Cả herpes và giang mai đều là STIs và có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ với sức khỏe tình dục nam giới.

Ung thư dương vật cũng có thể biểu hiện dưới dạng các vết loét trên quy đầu hoặc bao quy đầu. Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ (ACS) ung thư dương vật hiếm gặp, chiếm ít hơn 1% trong số các bệnh ung thư ở nam giới nhưng lại có tỷ lệ tử vong khá cao nếu không được phát hiện sớm.

Vấn đề về tiểu tiện

Tiến sĩ Berglund cho biết thêm một số vấn đề ở cơ quan tiết niệu có thể khiến nam giới gặp các vấn đề về tiểu tiện như nước tiểu có màu đỏ hoặc hồng, khi nước tiểu có màu vàng có thể cảnh sỏi thận, nhiễm trùng bàng quang hoặc chấn thương.

Một số vấn đề về tiểu tiện khác như bàng quang ứ nước, tiểu không hết thường là do bệnh phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Tiến sĩ Berglund khuyên cánh mày râu nên tiến hành sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt hàng năm, tuỳ theo tuổi tác, bệnh lý, tiền sử gia đình.

Tinh hoàn xuất hiện cục u

Tinh hoàn là bộ phận chứa tinh trùng nên nếu cơ quan này có vấn đề cũng ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng tinh trùng. Đôi khi có thể xuất hiện khối u gây sưng, đau do nhiễm trùng nhưng thường lành tính và có thể dùng kháng sinh để điều trị.

Khối u do xoắn tinh hoàn (tình trạng dây cung cấp máu cho tinh hoàn bị xoắn và đứt) ngoài gây sưng đau có thể kèm theo sốt, buồn nôn và đau bụng. Xoắn tinh hoàn là một tình trạng y tế khẩn cấp, nam giới cần được cấp cứu ngay lập tức nếu gặp phải tình trạng này.

Khối u do ung thư tinh hoàn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Tiến sĩ Berglund cho hay ung thư tinh hoàn là loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới trong độ tuổi từ 15 đến 45 và có thể điều trị được nếu phát hiện sớm. Nếu nghi ngờ bản thân mắc phải, hãy đi khám sớm để loại bỏ các mối nguy biến chứng.

 Thói quen ăn nhiều đồ chiên rán, nhiều đạm động vật, chất béo, đường, muối… có thể gây ra những hậu quả lâu dài lên sức khỏe.

Bố mất do bệnh tật khiến chị Minh Trang, 31 tuổi, ngụ tại TP HCM luôn ám ảnh việc kiểm soát sức khỏe của gia đình, nhất là vấn đề thực phẩm. Tìm hiểu qua sách báo, chị biết được các tác nhân gây bệnh tim mạch phần nhiều do nạp vào cơ thể nhiều chất béo no và cholesterol có trong đạm động vật. Là đầu bếp của cả nhà, Trang đề nghị gia đình nên hạn chế ăn ngoài, tuân thủ khẩu phần ăn mới là "tăng rau, giảm thịt", giảm nạp đạm động vật và tăng lượng đạm thực vật cho bữa ăn.

Nếu như chị Trang lo lắng về các bệnh tim mạch do ăn uống thì Lê Nhung, mới 22 tuổi đã bị chứng béo phì khiến cô nàng mất hẳn tự tin. Trao đổi với bác sĩ, Lê Nhung hiểu ra thói quen thích ăn nhiều đồ chiên rán, tụ tập bạn bè ăn buffet, ăn quá nhiều đạm động vật, đồ ăn nhiều muối, nhiều gia vị giúp ngon miệng đang khiến Nhung nặng hơn 70kg và còn kèm theo cả bệnh cao huyết áp. Được bác sĩ tư vấn, Nhung đang đặt chỉ tiêu phải giảm 10kg bằng cách theo đuổi chế độ ăn thay đạm động vật bằng thực vật.

Lo lắng về bệnh tật là một trong những lí do khiến nhiều người chuyển sang chế độ ăn thực vật hoặc giảm thịt động vật, tăng cường rau củ hạt, trái cây... Tuy nhiên việc chuyển sang một chế độ ăn uống mới đòi hỏi mỗi người phải lắng nghe cơ thể của chính mình, tham khảo ý kiến chuyên gia, bác sĩ để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.

Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Minh Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng và Tiết chế, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn cho biết những người có chế độ ăn nhiều thịt động vật thường đưa vào cơ thể nhiều chất béo no và cholesterol là các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì... Trong khi đó, chế độ ăn thiên về thực vật sẽ hạn chế đưa cholesterol vào cơ thể, tăng các chất chống oxy hóa, nhiều chất xơ nên sẽ giảm nguy cơ các bệnh mạn tính.

Tuy nhiên, nhiều người khi chuyển qua dinh dưỡng thực vật nhận thấy cơ thể mau đói nên e ngại không đủ dinh dưỡng. Bác sĩ lý giải, nguyên nhân chính là do thức ăn có nguồn gốc thực vật dễ tiêu hóa hơn. Mặt khác, một số người do chưa biết chế biến đa dạng các loại thực phẩm, cứ lặp đi lặp lại vài món đơn giản có thể khiến cơ thể thiếu hụt đạm, hoặc những dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

Tiến sĩ, bác sĩ Đào Thị Yến Phi, giảng viên trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP HCM cũng cho rằng cả hai thói quen ăn uống thiếu kiểm soát hoặc áp dụng các chế độ ăn cực đoan đều có thể ảnh hưởng xấu cho sức khỏe.

"Một chế độ ăn tốt là một chế độ ăn đa dạng, ‘gì cũng ăn’ nhưng không ăn gì quá nhiều, sử dụng thực phẩm tươi, thực phẩm có nguồn gốc tốt, chế biến an toàn... luôn luôn có lợi hơn một chế độ ăn kiêng khem quá mức hay ăn thả cửa", bác sĩ Yến Phi nhấn mạnh.

Các chuyên gia dinh dưỡng đều khuyên mỗi người, mỗi gia đình nên tuân theo một chế độ ăn lành mạnh dựa trên khuyến cáo của tổ chức Y tế thế giới (WHO).

"Mỗi chế độ ăn đều có những lợi điểm riêng. Chế độ ăn cần cân bằng, đa dạng có cả đạm động vật và thực vật với tỷ lệ nên là 50:50 đối với người trưởng thành. Với trẻ nhỏ, tỷ lệ đạm động vật sẽ cao hơn thực vật", bác sĩ Yến Phi cho biết.

Ngoài ra, để giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, ung thư..., các chuyên gia cho biết không nhất thiết phải ăn thuần thực vật. Trường hợp muốn chuyển sang chế độ ăn thuần thực vật thì cần thay đổi từ từ để cơ thể thích nghi. Khởi đầu có thể cắt bớt thịt và thay bằng các loại đậu, đặc biệt là đậu nành (sữa đậu nành, đậu hũ...), vẫn nên ăn trứng để cung cấp đủ đạm cho cơ thể.

Với những ai muốn theo đuổi chế độ ăn thực vật, sữa đậu nành là một thực phẩm đáng để thêm vào trong các bữa chính lẫn bữa phụ. Đậu nành tự nhiên thường rất giàu protein và có chứa hầu hết các axit amin thiết yếu mà cơ thể cần đến. Hơn nữa, đậu nành cũng cung cấp nhiều chất béo thực vật, chất xơ, một số loại vitamin, khoáng chất và các hợp chất có lợi khác. Quỹ Alpro khuyến cáo mỗi người cần 25-50g đậu nành mỗi ngày, tương ứng với 200-400ml sữa đậu nành để được cung cấp 8-15g đạm. Và nếu bận rộn, bạn chỉ cần bổ sung 2 hộp sữa đậu nành Fami mỗi ngày để có được nguồn đạm lành mạnh cho cơ thể.